Kort Oktobernieuws uit Italië

Enkele tamelijk opvallende berichten uit de recente protestants-christelijke pers in Italië:

Eucharistie
Eucharistie
In de pers gaat de discussie over de gastvrijheid in de verschillende kerken (vooral: de Waldenzen en de Rooms-katholieken) bij de viering van de maaltijd van de Heer (eucharistie, Avondmaal) steeds door, na een oecumenische poging van dit voorjaar om beweging te krijgen in de situatie van de vastgelopen oecumene. Het lijkt er op dat er toch wel heel wat problemen te overwinnen zijn, bijv. over de vraag hoeveel ruimte het delen van de geloofsovertuigingen van een kerk biedt om er eigen (andere) opvattingen op na te houden. Het riskante lijkt te zijn dat de verdeeldheid van mensen binnen een kerkgemeenschap kan toenemen wanneer ieder zijn eigen geweten zou mogen volgen. In elk geval is er een zekere opening gemaakt.

Diakonaal Jaar
Diakonaal Jaar
De relatief kleine minderheidskerken in Italië hebben een relatief groot sociaal werk van allerlei aard, zowel “voor de eigen mensen (bijv. ouderenzorg)” als voor de samenleving (sociaal-maatschappelijk werk). Dat kan ook dan alleen maar doorgaan wanneer er veel vrijwilligers meewerken. Bij die vrijwilligers zijn ook jongeren die op die manier een (betaald) dienstverleningsjaar willen vervullen – om daarvan een idee te geven: dat is ooit in Nederland wel een “diaconaal jaar” genoemd. Onder meer de centrale diaconale dienst van de Waldenzenkerk is daarvoor een adres voor informatie. Het kan zijn dat ook buitenlandse jongeren, bijvoorbeeld in een vakantiejob, aan dat werk deelnemen. Zie daarvoor ook de informatie op een andere plaats op onze website.
Voorzover bekend zijn de vakantie-huizen van de Waldenzenkerk ook in de wintertijd soms wel geopend; zie ook daarover de info elders op onze website.

Isu Culturae
Isu Culturae
Mede in het kader van de immigratie- en integratie-problemen die in Italië, ook in de protestantse kerken, van groot belang zijn, is sinds kort een discussie gaande over het “Jus culturae” van immigranten. Het betreft de lastige politiek-sociale vraag op grond waarvan mensen, en dan vooral mensen die hoe dan ook in een ander land komen wonen, het recht op burgerschap (nationaliteit) mogen verwachten. Dit “Jus culturae” zou inhouden dat mensen (en er wordt dan vooral gedacht aan de jongere generatie) door en na een opleiding zouden kunnen rekenen op dat burgerschap. Het zou in elk geval voor heel veel immigranten-jongeren een einde aan discriminatie en illegaliteit betekenen. Omdat dat een grote zorg is voor de Protestanten samen met anderen brengt men dit opnieuw naar voren.

Kruisbeeld
Kruisbeeld
Ook in Italië leven de brede vragen van de verhouding van cultuur en godsdienst. Veronderstelt de godsdienst een bepaalde cultuur, of omgekeerd: wil een bepaalde vorm van godsdienst een cultuur scheppen en/of veranderen ? Een belangrijk deel van het Protestantisme in Italië wil in elk geval meetellen in de samenleving; men moet dan wel voor een neutrale overheid kiezen. Daarom blijft het een wat pijnlijk punt dat in veel openbare gebouwen (denk aan openbare scholen, ziekenhuizen, gevangenissen) in Italië het kruisbeeld vaak prominent aanwezig is; Protestanten ook en juist als minderheid willen daarvan niet weten. Onder dit pijnpunt zit nog steeds een discriminerend punt van het godsdienstonderwijs in het openbare onderwijs.

Op zoek naar aansprekende vormen van kerk-zijn, met wat minder historische belasting en reglementen en een wat meer open karakter voor wat in deze tijd belangrijk is voor geloof en gemeenschap — voorwaar ook in Italië leven die vragen ! Als een voorbeeld daarvan: in de eerste oktober-weken is er in de kerken een grote belangstelling voor het thema : de Schepping goed beheren en bewaren. Dat zou dan op allerlei manieren kunnen gebeuren.

Tenslotte het bericht dat er nu meer dan 300 vluchtelingen uit Syrië overgebracht zijn naar Frankrijk om daar met behulp van de kerken een nieuw leven op te bouwen. Daar zijn ze in Italië best een beetje trots op !

Bron : RIFORMA 27/38 en 27/39
JK

Kort Septembernieuws uit Italië

Ook in Italië begint het schooljaar in september. Daarom waarschijnlijk vind ik een artikel over wel (en veel) wee over de toestand van de publieke schoolinstellingen. Zoals in Nederland kampt daar met name het openbaar onderwijs (daar zijn de meeste protestanten op georiënteerd) met allerlei problemen. En protestanten hebben wel een bijzondere aandacht voor de factor onderwijs, en speciaal voor het algemene (d.w.z. niet specifiek Rooms-katholieke) karakter daarvan.
Het probleem van huiselijk geweld waarvan vaak de vrouw/moeder het slachtoffer is) blijft de gemoederen in beweging brengen, en de kerken samen met anderen ook in beweging.
Een van oorsprong Rooms-katholiek initiatief om in september kerkelijke aandacht te geven aan de verantwoordelijkheid voor de schepping waarin wij leven, vindt ook bij protestanten weerklank. Er worden dan speciale diensten en samenkomsten gehouden.
Een specifiek Rooms-katholiek/Protestants discussiepunt is sinds enkele maanden de vraag of men tot mogelijkheden van gemeenschappelijke viering van de Maaltijd van de Heer (intercommunie) zou kunnen komen. Zoals bekend heeft dat ook alles te maken met andere geloofspunten inzake de kerk. Het zal nog een lange weg zijn.
Tenslotte komt de voortzetting en uitbreiding van de vluchtelingenhulp waaraan de kerken meewerken, ook steeds als aandachtspunt voor; ook Duitse (kerkelijke) instanties gaan zich intensiever bezig houden met het opvangen van bootvluchtelingen (vooral uit Libië). Via de specifieke weg van Mediterranean Hope zijn in de laatste jaren meer dan 2000 vluchtelingen uit Syrië (via de opvangkampen in Libanon) naar Italië gekomen en hebben daar gelegenheid om een nieuw bestaan op te bouwen. Helaas worden de mogelijkheden tot integratie wel beperkt door de nu afgetreden populistisch-georiënteerde regering. Dat maakt het er niet gemakkelijker op.

Bron : RIFORMA 27 / 36,37
JK

Zomertijd 2019 : De synode van de Waldenzenkerk en andere ontmoetingen

INLEIDING : HET BIJZONDERE KARAKTER VAN DE KERK
De maand Augustus is in Italie de belangrijkste vakantiemaand, ook omdat midden in die maand op 15 Augustus een belangrijke, van oorsprong religieuze, dag van vrijheid wordt gevierd: de dag van de viering van Maria-tenhemelopneming. Dat geeft de over heel Italie verstrooide kerkgemeenschap van de Waldenzen-Methodisten ( kortweg : de Waldenzenkerk) de gelegenheid om enkele bijzondere nationale ontmoetingen te organiseren.
Dat heeft in Nederlandse ogen iets bijzonders, omdat de Waldenzen van oorsprong het sterkste zijn georganiseerd in enkele dalen van het Alpenland in Noord-West-Italie en in enkele grote steden zoals Turijn, Milaan en Rome. De Methodisten hebben hun gemeenschappen vooral in Noord- en Midden-Italie – zowel in de grote steden als in kleinere plaatsen. Daarbij komen dan nog de gemeenten die onder buitenlandse invloed tot stand zijn gekomen zoals in Bergamo en Triest. Plus enkele nieuwe gemeenten die voornamelijk uit mensen afkomstig uit China, Korea of Afrikaanse landen bestaan.
Omdat men als min of meer kwetsbare minderheden op elkaar is aangewezen, is de samenleving in de nationale kerk een belangrijk ding. Persoonlijke contacten zijn essentieel. De samenhang in de kerk is dus in de praktijk minder confessioneel maar meer historisch en missionair van aard.
Dat vind je meer of minder ook terug in wat er in Augustus 2019 gebeurde op dit gebied. Schrijver dezes heeft dat 7 keer persoonlijk als waldenzenpredikant meegemaakt.

15 AUGUSTUS
Een belangrijke dag van ontmoeting, eigenlijk altijd in het indrukwekkende decor van de dalen in het Alpen-bergland : vooral de Waldenzen die buiten het kerngebied in Noord-West-Italië wonen, komen dan samen voor een vrolijke ontmoeting van een openlucht-kerkdienst, een openluchtmaaltijd en verhalen/toespraken van allerlei soort. Men wil op een vrije manier manifesteren wat het Protestantisme op allerlei manieren voorstelt.

DE SYNODE VAN DE WALDENZENKERK

Sinodo Valdese
Sinodo Valdese
In de 2e helft van Augustus wordt, ook in dat kerngebied van de Waldenzen, de jaarlijkse synode van de waldenzenkerk gehouden. Dat is de aanleiding om rondom de eigenlijke synode-vergaderingen allerlei dingen te organiseren; men is nu toch bij elkaar. Studiegroepen, de vrouwen- en de jeugd-organisaties hebben hun nationale ontmoetingen, de predikanten ontmoeten elkaar op collegiale basis. Het is een intense week van ontmoetingen en van beraad en besluit.
Uit de inleiding van dit verhaal zal wel blijken dat het een veelkleurige kerkgemeenschap is. Waar de Waldenzen in hun kerngebied in de Alpendalen tamelijk stevig georganiseerd zijn, is de kwetsbaarheid van de gemeenten in het overgrote deel van Italië veel groter. Ook daarom tast men de wegen van de samenwerking met andere christelijke kerken af. Een kernwoord van deze synode in 2019 in de verslagen is een wat vaag begrip: de interculturaliteit van de kerk. Daar valt bijvoorbeeld onder dat mensen en groepen allerlei verschillende ideeën en idealen inbrengen in de kerk. Men heeft ook oog voor de spanning in de verhouding van de kern van de kerkgemeenschap (van oudsher voor de Waldenzen: de kerkdienst die geconcentreerd is op de verkondiging) en het vele diakonaal-sociale werk dat er gebeurt – ook voor en in de samenleving; denk bij dat laatste aan het grote probleem van de laatste jaren: de hulp aan vluchtelingen uit het Midden-Oosten en Afrika.
Maar ook de meer historische problematiek van de al of niet gemeenschappelijk Avondmaalsviering (Maaltijd van de Heer, eucharistie) met de Rooms-katholieke kerk is (weer) aan de orde. En vooral voor de Waldenzen (ogenschijnlijk minder voor Methodisten, Baptisten en meer evangelicale kerken) is de numerieke achteruitgang en de mindere financiële solidariteit iets wat telt en aandacht krijgt.
Het zij nog vermeld dat de synode in principe gevormd wordt door ALLE predikanten en een lid van de kerkenraad van ALLE gemeenten. Daarbij komen dan ook de meer regionale vergaderingen.

IN BEELD
Vanuit de minderheidspositie is het begrijpelijk dat men aanwezig is in de media (televisie, dagbladpers e.d.) met deze “manifestatie” van de synode. Er was weer de synodale optocht naar de openingskerkdienst; daarin werden 3 nieuwe predikanten bevestigd. Er zijn plaatjes van een uiterlijke solidariteit met slachtoffers van vrouwelijke mishandeling en discriminatie. De gasten, ook uit het buitenland, worden rondgeleid in deze streek van de Alpen met de verschillende historische monumenten van de periode van isolement en vervolging.

KORTOM : velen gaan na deze ontmoetingsdagen weer bemoedigd en hopelijk geïnspireerd naar hun woon- en kerkplaats terug in het grote Italie met de vele uitdagingen om protestantse kerkgemeenschap en christelijke gelovigen te zijn. Dat geldt eigenlijk ook voor de jeugd- en studiekampen die in Augustus op verschillende plaatsen worden gehouden.

Voor wie meer zou willen weten over de genoemde synode (in het Italiaans/Engels) : www.chiesavaldese.org

Op basis van RIFORMA 27/31-33
JK

Toenadering Protestants-Roomskatholiek Anno 2019

Maaltijd van de Heer
Maaltijd van de Heer
Dit jaar 2019 is er een verklaring inzake de gastvrijheid van de Maaltijd van de Heer (Eucharistie, Avondmaal) gepubliceerd door een aantal theologen behorend tot verschillende Protestantse kerkgemeenschappen en de Rooms-katholieke Kerk. Zij vinden elkaar in een overtuiging dat de kernpunten van de Maaltijd van de Heer de christenen kunnen verbinden en gedeeld worden : de Maaltijd als teken is gave van God de Heer, Jezus Christus de gastheer – viering van de gemeenschap (eenheid) in het delen van brood en wijn, woord en aanwezigheid van de Heer – de latere interpretaties (dogma’s) van verschillende kerken zijn zowel waardevol als niet essentieel – de maaltijd is een gemeenschapszaak van alle christenen, in de verwachting van de volle openbaring van het Rijk van God. Hoewel (mij) niet alles erg duidelijk is in de gepubliceerde tekst van de verklaring, lijkt het alleszins een bijzonder teken dat vanuit heel verschillende hoeken de weg naar gemeenschappelijke bezinning over zo’n kwetsbaar thema mogelijk is. Het is in zekere zin ook de voortzetting van de reeds aanvaarde wederzijdse dooperkenning van de (kinder)doop bij de RK kerk en verschillende Protestantse kerken in Italië.

Bron: RIFORMA 27 nr. 28 en 30
JK

Enkele zomer-geluiden uit Italië

In Italië is vooral de Augustus maand de vakantieperiode. Dus nu in Juli nog maar enkele geluiden uit het protestantisme in dat land.

Muziek in de Kerk
Muziek in de Kerk
Over Kerk en Jeugd
Ook na de periode van Pasen tot Pinksteren, de traditionele periode voor de toetreding van jongere kerkleden tot kerkleden in volle rechten, blijft het belangrijk dat de gemeenten zich rekenschap geven van het feit dat jongeren veel minder belangstelling hebben voor de kerk. Daar zou ook een modernisering van de gebruikelijke kerkdienst goed aan kunnen meehelpen. Laten de Protestanten een voorbeeld nemen bijvoorbeeld aan de muzikaal zeer ontwikkelde samenkomsten van de Pinkstergemeenten.
[Hierbij zij een kleine aantekening geplaatst: anders dan in Nederland betekent een verhuizing uit Zuid-Italië naar het “rijke en actieve Noorden” een hele grote overgang. Daarbij kunnen de plaatselijke gemeenten goed helpen als ze daarvoor openstaan.]
Meer in het algemeen neemt met de culturele veranderingen in Italië zoals de oppervlakkigheid, het verlies van gemeenschap, de vereenzelviging van bepaalde religieuze symbolen (zoals het kruis met een negatieve opvatting over de samenleving van het populisme) ernstig, en men probeert een inhoudelijke (liefdevolle, solidaire) gemeenschap op te bouwen.

Maaltijd van de Heer
Maaltijd van de Heer
Minder Kerkregels, grotere openheid bij de Maaltijd van de Heer?
Ook in Italië is een nauwe samenhang tussen de beide Sacramenten Doop en Maaltijd en de kerk-opvatting. In sommige kerkgemeenschappen is er een vorm van grote gastvrijheid van de Maaltijd, dus bijv. ook voor jongeren. Andere gemeenschappen hebben striktere regels. Een groep gelovigen doet een oproep om de Maaltijd werkelijk open te stellen voor alle gedoopten. Zonder veel woorden worden daarmee ook leden van de Rooms-katholieke kerk toegelaten, of beter gezegd; uitgenodigd tot deelname.

Gastvrijheid Bootvluchtelingen
Gastvrijheid Bootvluchtelingen
Gastvrijheid voor (boot)vluchtelingen
De christenen in Italië blijven zich, nu ook in regeringskringen inzetten voor een goede aanpak van het dringende (boot)vluchtelingen-)project Mediterranean Hope / Corridoi humani, waarover elders op onze website meer nieuws. Zij pleiten voor een goede regeling met de hulp die door niet-gouvernementele organisaties wordt geboden in de noodsituaties op zee. Maar fundamenteler is een opvang-regeling die start ter plekke (in Lydie in Afrika).

Bron RIFORMA 27/27 en 29
JK