Kerkelijk nieuws uit Italië, Maart 2019

Vluchtelingen uit Afrika
Vluchtelingen uit Afrika
1. Italië als grensland Europa/Afrika via de Middellandse Zee kent een groot aantal immigranten (legaal of illegaal). Van oudsher wordt een belangrijk deel van de opvang, integratie, scholing enz. verricht door particuliere instellingen waarvan ook de kerken een belangrijk deel vormen.
Al is er schijnbaar in deze periode een aanzienlijk kleiner aantal immigranten dan in voorgaande jaren, nu worden de gevolgen van allerlei recente versoberingsmaatregelen van de regering merkbaar: grotere clandestiniteit, grotere dakloosheid, problemen aan de grens bijv. met Frankrijk. Ook de kleine protestantse kerken doen het maximaal mogelijke in de hulpverlening.

Vrouwen2. In de eerste helft van maart zijn de publieke schijnwerpers in de protestants-christelijke kring en daarbuiten gericht op de vrouwen. Begin maart wordt de Wereldgebedsdag gehouden waarbij het materiaal geleverd wordt door vrouwengroepen. Maar ook de actie tegen uitsluiting (discriminatie) en geweld tegen vrouwen krijgt steun vanuit de kerken: geïnspireerd door de Bijbelse boodschap van genade en verbond is er een fundamentele gelijkwaardigheid onder de mensen als opgave gegeven.

Pasqua di Resurrezione
Pasqua di Resurrezione
3. Op weg naar Pasen 2019: er zijn geen echt traditionele vormen voor de protestanten in Italië in deze periode. Waar vooral in midden- en Zuid-Italië veel processies worden gehouden (met de stervende Christus, Maria, schutspatronen) blijven de protestanten geconcentreerd op de Bijbelse verkondiging. Wel is er waar mogelijk vaak een muzikale gebeurtenis die iets van deze liturgische periode uitdraagt.

Bron : RIFORMA 27/8, 10, 11
JK

Klein nieuws uit Italië, Februari 2019

Waldenzen Vallei
Waldenzen Vallei
In de wintermaand februari kijken de Protestanten in Italië enerzijds terug naar de geschiedenis die zij hebben meegemaakt, met het oog op het heden: op 17 februari gedenken met name de Waldenzen de burgerlijke rechten die zij, samen met de joden, in 1848 hebben ontvangen van de overheid van die tijd, maar dan ook om de lijn van vrijheid en erkenning van godsdienst naast de Rooms-katholieke kerk in het heden door te trekken. Anderzijds kijkt men om zich heen, in deze tijd met name op de gebedsdag van begin maart, georganiseerd door de protestantse vrouwenbeweging wereldwijd. Men voelt zich dan extra verbonden met anderen buiten Italië.
Voor de Protestanten in Italië blijft de eenheid in Europa een heel principieel punt; zoals heel Italië doet men constant een beroep op die eenheid om bijvoorbeeld de vluchtelingenstroom op te vangen.
Maar ook om de achterblijvende gebieden (d.w.z. ook bergachtige streken) te ondersteunen om vitaal en aantrekkelijk te blijven. In de leefomgeving van de Waldenzen in Noord-west-Italië is dat het Alpengebied, waar de aandacht uitgaat naar het zogenaamde langzame toerisme (voet- en fietspaden, berghutten …..) in het berggebied. En daar komt dan de geschiedenis voor de liefhebbers weer om de hoek kijken: er zijn bergtochten te maken die herinneren aan de vroegere tijden van gedwongen vlucht naar voor protestanten veilige landen zoals Zwitserland en Duitsland.
Een voor een buitenstaander wat merkwaardig punt is dat (na de uitvoerige viering van “500 Jaar hervorming 1517 – 2017” door veel protestantse gemeenschappen, ook in Italië) dit jaar 2019 aangewezen is door de Lutherse gemeenschappen in Italië om de hervorming in de 16e eeuw te gedenken. Oecumenische samenwerking is blijkbaar niet iets dat van vandaag op morgen gaat lukken, ook niet onder protestanten.

Bron: RIFORMA 27/6, 7 , 9
JK

Godsdienstigheid in Italië, getalsmatig gezien

Chiesa Valdese di Reggio Calabria
Chiesa Valdese di Reggio Calabria
In 2018 is een statistiek gepubliceerd over de aanwezigheid van verschillende godsdiensten en als deel daarvan van de verschillende Protestantse richtingen in Italië. Wellicht dus tijd voor een aanpassing van de beeldvorming. Dat komt door de sterke instroom van allerlei mensen in Italië. Daarbij is het een complicatie dat niet alle “instromers” ook (in 2018) het burgerrecht hadden, maar wel allemaal worden meegeteld.
Het is een momentopname; zoals bekend gaat de instroom in Italië nog steeds in belangrijke mate door. Hierbij dan enkele gepubliceerde (en door mij afgeronde) getallen volgens dat onderzoek:
A. Totale bevolkingsaantal : bijna 60.500.000 in Italië residerende mensen.
Italiaanse burgers (met burgerrechten) : 55.300.000.
Vreemdelingen (zonder burgerrechten ? bijv. ook mensen uit de Europese Unie ?): 5.100.000
B. Van de bovengenoemde Italiaanse burgers :
Mensen met een niet-Rooms-katholieke geloofsovertuiging : 2.000.000.
Bij de ruime telling, dus incl mensen zonder burgerrechten : 6.000.000.
C. De niet-Rooms-katholieken (vaak “minderheden” genoemd) in globale getallen:
In orde van afnemende omvang na “Protestanten”(zie D.)
Jehova-getuigen : 20,1%
Moslims : 19,8 %
Orthodoxen (Russisch/Roemeens/Grieks enz.) : 15 %
Buddhisten : 9,1 %
Anderen, minder dan 2,5 % elk: Hindu’s, Joden, Mormonen en anderen.
D. De Protestanten in Italie, in totaal ca. 476.000 mensen (23,3 % in de lijst van C.):
Pinkstergemeenten : 345.000 leden
“Historische” Protestantse kerkgemeenschappen ( WaldenzenMethodisten, Baptisten, Lutheranen, Leger des heils) : 71.500
Broedergemeenten : 22.100
7e dags-Adventisten : 20.000
Anderen in totaal : 17.800.
Voor de bezoekers van onze website is het cijfer van ruim 60 miljoen in Italië verblijvende mensen en van ruim 450.000 protestanten wellicht het belangrijkste: iets minder dan 1 %, dus zonder de Jehova-getuigen mee te tellen. Verder is ook duidelijk dat naast de Protestantse minderheid er ook veel andere “minderheden” (lijst C.) in Italië aanwezig zijn. Voorzover de Protestanten al een zekere erkenning hebben verworven in Italië, spannen zij zich ook naar vermogen in om deze erkenning te verkrijgen voor anderen, bijv. moslims. Verder zijn er ook meer incidentele samenwerkingsvormen tussen de verschillende Protestantse stromingen, vooral op basis-niveau.
Waar in andere landen (zoals Nederland ?) de godsdienst niet meer “automatisch” door de overheid wordt geregistreerd, gebeurt dat voor zover bekend wel in Italië.

Als een PS (buiten dit genoemde onderzoek) kan vermeld worden dat het aantal “kerkelijke uitvaarten” voor Rooms-katholieken onveranderd hoog blijft, terwijl het aantal dopen en vooral het aantal kerkelijke huwelijksceremonies voor Rooms-katholieken sterk afnemen in de laatste jaren. Het lijkt redelijk om te veronderstellen dat deze plechtigheden (sacramenten) voor de niet-Rooms-katholieke gelovigen relatief vaak voorkomen.

Bron : RIFORMA bijlage febr. 2019
JK

Kerkelijk nieuws uit Protestants Italië, December 2018/Januari 2019

Befana
Befana
1. Rondom het Kerstfees
Zoals men in Nederland en elders bij de viering van het Kerstfeest (het vieren van het komen van Gods heil in Jezus Christus in onze wereld) zich ook rekenschap moet geven van de relatie met het komen van de Kerstman (vooral afkomstig uit Noordelijke streken), zo is dat ook in Italië. Maar daar is nog een ander stuk volksgeloof van heel oude datum aanwezig die bij ons in Nederland onbekend is: op 6 januari is er het feest van de Befana – een soort goede fee die cadeautjes komt brengen. Zie daar een bijzondere invulling van “Driekoningen” !
De kerkbladen staan ook in Italië dus wel vol met bezinning op de werkelijke betekenis van de viering van het kerstfeest dat in protestantse kerken veelal met extra muziek en versiering in de vieringen en gebouwen wordt beleefd. En verder is de Kerst vooral een familieontmoetings-gelegenheid.
Terzijde: de jaarwisseling krijgt in Italië in het algemeen minder aandacht dan in Nederland.

Vluchtelingen uit Afrika
Vluchtelingen uit Afrika
2. Opkomen voor gelijke behandeling (geen discriminatie)
Als minderheid in Italië zijn de protestantse kerken bijzonder gespitst op het verdedigen van vrijheid en gelijkheid voor allen in staat en maatschappij. Daarbij komt men wel eens in verbaal verzet tegen de huidige regering van populistische signatuur. Dat is terug te vinden in de moeite die men zich getroost om te blijven opkomen voor boot- en andere vluchtelingen die aankomen in Italië (als dat lukt….), maar ook voor speciale groepen zoals moslims ten behoeve van een vrije uitoefening van hun godsdienst; zo kun je ook denken aan de aandacht voor vrouwen als slachtoffers van (huiselijk) geweld.
Vooral de verantwoordelijkheid voor en solidariteit met de opvang van (illegale) aankomende (aanspoelende) vluchtelingen/immigranten in Italië met zijn lange kuststreken blijft natuurlijk in het centrum van de aandacht. En dat niet alleen voor de eerste noodopvang maar ook voor het daaropvolgende traject van inburgering of integratie. Daarmee raakt men ook het probleem van de illegale arbeid die immigranten zonder rechten soms gedwongen worden om te doen.

Karl Barth
Karl Barth
3. Theologen die na hun dood nog spreken …
In Italië, met een sterk historisch besef, is de neiging tamelijk sterk aanwezig om “de (dode) voorgangers te gedenken”, d.w.z. hun betekenis nog eens of opnieuw voor het voetlicht te brengen. Waren dat in de voorgaande jaren bijvoorbeeld Maarten Luther en Martin Luther King – in 2019 zal de lichtbundel gericht worden op de Zwitserse protestantse theoloog Karl Barth die 50 jaar geleden is overleden. Tekort hier gezegd: Barth maakte diepe indruk op de theologie van de 20e eeuw vooral door zijn nadruk op de openbaring van God primair in zijn Woord dat “van boven” komt en dat gestalte krijgt in Jezus Christus. Dat vond (ook) in Italië in en na de 2e wereldoorlog een grote positieve weerklank bij protestantse theologen. Zij kwamen onder de indruk van Bath’s afwijzing van elke vorm van regime-verheerlijking of compromissen van kerk en wereldse overheid (nazisme, fascisme).

Bron: RIFORMA 26/48 en 49; 27/1 en 2
JK