Protestantse Christenen in Italië en de verkiezingen van het Europees Parlement

Costume Valdese
Costume Valdese
Hoe kijken de Italiaanse protestanten aan tegen Europa als samenwerkingsverband van de landen in ons werelddeel ? Een vraag, zeker geen gemakkelijke vraag, waarover ik graag een wat persoonlijke impressie doorgeef, op basis van eigen ervaring en publicaties uit Italië zelf.

1. Het moet beginnen bij de actuele politieke situatie in Italië. De huidige regering heeft in het algemeen niet veel op met het streven naar de Europese eenheid. Het kost kennelijk heel veel moeite om economisch mee te kunnen. Al is het streven in Noord-Italië naar een vorm van zelfstandigheid binnen Italië niet meer zo sterk als enkele decennia geleden, de band met de rest van Europa blijft heel kwetsbaar.

2. De Protestantse minderheid heeft belangrijke banden met de rest van de wereld. Enerzijds door de oorsprong van een belangrijk deel van de protestanten in de zendingsorganisaties, bijv. in Groot-Brittannië en de Verenigde Staten. Anderzijds door een relatief sterke band met kerken in de 3e wereld, bijv. in Afrika. De Waldenzenkerk heeft steeds ook een oecumenische instelling gekend.

Costume Valdese
Costume Valdese
3. Dat is in de laatste jaren versterkt door de betrokkenheid bij de opvang van vluchtelingen, door de specifieke actie Mediterranean Hope (bewoners van vluchtelingenkampen in Libanon worden overgebracht en opgevangen in Italië) en door de aanhoudende bootvluchtelingenstroom die zich soms meer soms minder naar de kusten van Italië blijft bewegen. Dat gebeurt in oecumenische vormen. Maar het is ook een reden om op dit concrete punt op een goede samenwerking in Europa te blijven aandringen.

4. Kortom : met name voor Waldenzen en Lutheranen (door hun band met de Duitse Evangelische Kirche) is de band met de rest van Europa erg belangrijk. Voor andere geloofsgemeenschappen weegt het wat minder. Tegen die achtergrond probeert men dan toch bij te dragen aan de “Europese gedachte”.

JK

Enkele kleine berichten uit Italië

In het protestantse kerkblad RIFORMA wordt regelmatig en ook nu weer aandacht gegeven aan wat er speelt in de Italiaanse samenleving. Zo houdt men zich ook bezig met wettige en illegale werkomstandigheden in Italië. Meer of minder hangt dat dan weer samen met de daar al of niet legaal verblijvende immigranten. Zo goed men kan komen christenen in noodsituaties te hulp. En het is met name de Waldenzen eigen om dieper op de achtergrond van legale en illegale toestanden in te gaan, vanuit de christelijke roeping om aan het geloof gestalte te geven.
Ook in Italië leeft het protest tegen het gebrek aan maatregelen tegen de dreigende klimaatcrisis. In de westelijke dalen van de Alpen waar veel Waldenzen wonen, lijken de veranderingen in zomerse droogte en winterse regen/sneeuw al wel merkbaar te worden.

Italiaanse Alpen
Italiaanse Alpen
Verder valt ook de aandacht voor het zomerwerk voor en met de jeugd op. Ontmoetings- en studieweken worden regelmatig georganiseerd in het bergland van de Alpen in Noord-West-Italië, hetgeen vooral in de zomerse schoolvakantieperiode gebeurt.
Het Paasfeest staat in deze maand voor de deur. Ondanks een zekere afkeer van uiterlijk vertoon bij de protestanten, het is natuurlijk wel een belangrijk moment in veel gemeenten, waar dan (of op Pinksteren) belijdenis van het geloof wordt gedaan. Zie daarover ook onze rubriek “Italië in de kijker”.
Tenslotte heeft de afloop van het verleende kerk-asiel in Den Haag, t.b.v. de Armeense familie Tamrayzan die in Nederland mag blijven, de aandacht getrokken.

Bron : RIFORMA 26/14
JK

Kerkelijk nieuws uit Italië, Maart 2019

Vluchtelingen uit Afrika
Vluchtelingen uit Afrika
1. Italië als grensland Europa/Afrika via de Middellandse Zee kent een groot aantal immigranten (legaal of illegaal). Van oudsher wordt een belangrijk deel van de opvang, integratie, scholing enz. verricht door particuliere instellingen waarvan ook de kerken een belangrijk deel vormen.
Al is er schijnbaar in deze periode een aanzienlijk kleiner aantal immigranten dan in voorgaande jaren, nu worden de gevolgen van allerlei recente versoberingsmaatregelen van de regering merkbaar: grotere clandestiniteit, grotere dakloosheid, problemen aan de grens bijv. met Frankrijk. Ook de kleine protestantse kerken doen het maximaal mogelijke in de hulpverlening.

Vrouwen2. In de eerste helft van maart zijn de publieke schijnwerpers in de protestants-christelijke kring en daarbuiten gericht op de vrouwen. Begin maart wordt de Wereldgebedsdag gehouden waarbij het materiaal geleverd wordt door vrouwengroepen. Maar ook de actie tegen uitsluiting (discriminatie) en geweld tegen vrouwen krijgt steun vanuit de kerken: geïnspireerd door de Bijbelse boodschap van genade en verbond is er een fundamentele gelijkwaardigheid onder de mensen als opgave gegeven.

Pasqua di Resurrezione
Pasqua di Resurrezione
3. Op weg naar Pasen 2019: er zijn geen echt traditionele vormen voor de protestanten in Italië in deze periode. Waar vooral in midden- en Zuid-Italië veel processies worden gehouden (met de stervende Christus, Maria, schutspatronen) blijven de protestanten geconcentreerd op de Bijbelse verkondiging. Wel is er waar mogelijk vaak een muzikale gebeurtenis die iets van deze liturgische periode uitdraagt.

Bron : RIFORMA 27/8, 10, 11
JK

Klein nieuws uit Italië, Februari 2019

Waldenzen Vallei
Waldenzen Vallei
In de wintermaand februari kijken de Protestanten in Italië enerzijds terug naar de geschiedenis die zij hebben meegemaakt, met het oog op het heden: op 17 februari gedenken met name de Waldenzen de burgerlijke rechten die zij, samen met de joden, in 1848 hebben ontvangen van de overheid van die tijd, maar dan ook om de lijn van vrijheid en erkenning van godsdienst naast de Rooms-katholieke kerk in het heden door te trekken. Anderzijds kijkt men om zich heen, in deze tijd met name op de gebedsdag van begin maart, georganiseerd door de protestantse vrouwenbeweging wereldwijd. Men voelt zich dan extra verbonden met anderen buiten Italië.
Voor de Protestanten in Italië blijft de eenheid in Europa een heel principieel punt; zoals heel Italië doet men constant een beroep op die eenheid om bijvoorbeeld de vluchtelingenstroom op te vangen.
Maar ook om de achterblijvende gebieden (d.w.z. ook bergachtige streken) te ondersteunen om vitaal en aantrekkelijk te blijven. In de leefomgeving van de Waldenzen in Noord-west-Italië is dat het Alpengebied, waar de aandacht uitgaat naar het zogenaamde langzame toerisme (voet- en fietspaden, berghutten …..) in het berggebied. En daar komt dan de geschiedenis voor de liefhebbers weer om de hoek kijken: er zijn bergtochten te maken die herinneren aan de vroegere tijden van gedwongen vlucht naar voor protestanten veilige landen zoals Zwitserland en Duitsland.
Een voor een buitenstaander wat merkwaardig punt is dat (na de uitvoerige viering van “500 Jaar hervorming 1517 – 2017” door veel protestantse gemeenschappen, ook in Italië) dit jaar 2019 aangewezen is door de Lutherse gemeenschappen in Italië om de hervorming in de 16e eeuw te gedenken. Oecumenische samenwerking is blijkbaar niet iets dat van vandaag op morgen gaat lukken, ook niet onder protestanten.

Bron: RIFORMA 27/6, 7 , 9
JK

Godsdienstigheid in Italië, getalsmatig gezien

Chiesa Valdese di Reggio Calabria
Chiesa Valdese di Reggio Calabria
In 2018 is een statistiek gepubliceerd over de aanwezigheid van verschillende godsdiensten en als deel daarvan van de verschillende Protestantse richtingen in Italië. Wellicht dus tijd voor een aanpassing van de beeldvorming. Dat komt door de sterke instroom van allerlei mensen in Italië. Daarbij is het een complicatie dat niet alle “instromers” ook (in 2018) het burgerrecht hadden, maar wel allemaal worden meegeteld.
Het is een momentopname; zoals bekend gaat de instroom in Italië nog steeds in belangrijke mate door. Hierbij dan enkele gepubliceerde (en door mij afgeronde) getallen volgens dat onderzoek:
A. Totale bevolkingsaantal : bijna 60.500.000 in Italië residerende mensen.
Italiaanse burgers (met burgerrechten) : 55.300.000.
Vreemdelingen (zonder burgerrechten ? bijv. ook mensen uit de Europese Unie ?): 5.100.000
B. Van de bovengenoemde Italiaanse burgers :
Mensen met een niet-Rooms-katholieke geloofsovertuiging : 2.000.000.
Bij de ruime telling, dus incl mensen zonder burgerrechten : 6.000.000.
C. De niet-Rooms-katholieken (vaak “minderheden” genoemd) in globale getallen:
In orde van afnemende omvang na “Protestanten”(zie D.)
Jehova-getuigen : 20,1%
Moslims : 19,8 %
Orthodoxen (Russisch/Roemeens/Grieks enz.) : 15 %
Buddhisten : 9,1 %
Anderen, minder dan 2,5 % elk: Hindu’s, Joden, Mormonen en anderen.
D. De Protestanten in Italie, in totaal ca. 476.000 mensen (23,3 % in de lijst van C.):
Pinkstergemeenten : 345.000 leden
“Historische” Protestantse kerkgemeenschappen ( WaldenzenMethodisten, Baptisten, Lutheranen, Leger des heils) : 71.500
Broedergemeenten : 22.100
7e dags-Adventisten : 20.000
Anderen in totaal : 17.800.
Voor de bezoekers van onze website is het cijfer van ruim 60 miljoen in Italië verblijvende mensen en van ruim 450.000 protestanten wellicht het belangrijkste: iets minder dan 1 %, dus zonder de Jehova-getuigen mee te tellen. Verder is ook duidelijk dat naast de Protestantse minderheid er ook veel andere “minderheden” (lijst C.) in Italië aanwezig zijn. Voorzover de Protestanten al een zekere erkenning hebben verworven in Italië, spannen zij zich ook naar vermogen in om deze erkenning te verkrijgen voor anderen, bijv. moslims. Verder zijn er ook meer incidentele samenwerkingsvormen tussen de verschillende Protestantse stromingen, vooral op basis-niveau.
Waar in andere landen (zoals Nederland ?) de godsdienst niet meer “automatisch” door de overheid wordt geregistreerd, gebeurt dat voor zover bekend wel in Italië.

Als een PS (buiten dit genoemde onderzoek) kan vermeld worden dat het aantal “kerkelijke uitvaarten” voor Rooms-katholieken onveranderd hoog blijft, terwijl het aantal dopen en vooral het aantal kerkelijke huwelijksceremonies voor Rooms-katholieken sterk afnemen in de laatste jaren. Het lijkt redelijk om te veronderstellen dat deze plechtigheden (sacramenten) voor de niet-Rooms-katholieke gelovigen relatief vaak voorkomen.

Bron : RIFORMA bijlage febr. 2019
JK