Godsdienstigheid in Italië, getalsmatig gezien

Chiesa Valdese di Reggio Calabria
Chiesa Valdese di Reggio Calabria
In 2018 is een statistiek gepubliceerd over de aanwezigheid van verschillende godsdiensten en als deel daarvan van de verschillende Protestantse richtingen in Italië. Wellicht dus tijd voor een aanpassing van de beeldvorming. Dat komt door de sterke instroom van allerlei mensen in Italië. Daarbij is het een complicatie dat niet alle “instromers” ook (in 2018) het burgerrecht hadden, maar wel allemaal worden meegeteld.
Het is een momentopname; zoals bekend gaat de instroom in Italië nog steeds in belangrijke mate door. Hierbij dan enkele gepubliceerde (en door mij afgeronde) getallen volgens dat onderzoek:
A. Totale bevolkingsaantal : bijna 60.500.000 in Italië residerende mensen.
Italiaanse burgers (met burgerrechten) : 55.300.000.
Vreemdelingen (zonder burgerrechten ? bijv. ook mensen uit de Europese Unie ?): 5.100.000
B. Van de bovengenoemde Italiaanse burgers :
Mensen met een niet-Rooms-katholieke geloofsovertuiging : 2.000.000.
Bij de ruime telling, dus incl mensen zonder burgerrechten : 6.000.000.
C. De niet-Rooms-katholieken (vaak “minderheden” genoemd) in globale getallen:
In orde van afnemende omvang na “Protestanten”(zie D.)
Jehova-getuigen : 20,1%
Moslims : 19,8 %
Orthodoxen (Russisch/Roemeens/Grieks enz.) : 15 %
Buddhisten : 9,1 %
Anderen, minder dan 2,5 % elk: Hindu’s, Joden, Mormonen en anderen.
D. De Protestanten in Italie, in totaal ca. 476.000 mensen (23,3 % in de lijst van C.):
Pinkstergemeenten : 345.000 leden
“Historische” Protestantse kerkgemeenschappen ( WaldenzenMethodisten, Baptisten, Lutheranen, Leger des heils) : 71.500
Broedergemeenten : 22.100
7e dags-Adventisten : 20.000
Anderen in totaal : 17.800.
Voor de bezoekers van onze website is het cijfer van ruim 60 miljoen in Italië verblijvende mensen en van ruim 450.000 protestanten wellicht het belangrijkste: iets minder dan 1 %, dus zonder de Jehova-getuigen mee te tellen. Verder is ook duidelijk dat naast de Protestantse minderheid er ook veel andere “minderheden” (lijst C.) in Italië aanwezig zijn. Voorzover de Protestanten al een zekere erkenning hebben verworven in Italië, spannen zij zich ook naar vermogen in om deze erkenning te verkrijgen voor anderen, bijv. moslims. Verder zijn er ook meer incidentele samenwerkingsvormen tussen de verschillende Protestantse stromingen, vooral op basis-niveau.
Waar in andere landen (zoals Nederland ?) de godsdienst niet meer “automatisch” door de overheid wordt geregistreerd, gebeurt dat voor zover bekend wel in Italië.

Als een PS (buiten dit genoemde onderzoek) kan vermeld worden dat het aantal “kerkelijke uitvaarten” voor Rooms-katholieken onveranderd hoog blijft, terwijl het aantal dopen en vooral het aantal kerkelijke huwelijksceremonies voor Rooms-katholieken sterk afnemen in de laatste jaren. Het lijkt redelijk om te veronderstellen dat deze plechtigheden (sacramenten) voor de niet-Rooms-katholieke gelovigen relatief vaak voorkomen.

Bron : RIFORMA bijlage febr. 2019
JK

Kerkelijk nieuws uit Protestants Italië, December 2018/Januari 2019

Befana
Befana
1. Rondom het Kerstfees
Zoals men in Nederland en elders bij de viering van het Kerstfeest (het vieren van het komen van Gods heil in Jezus Christus in onze wereld) zich ook rekenschap moet geven van de relatie met het komen van de Kerstman (vooral afkomstig uit Noordelijke streken), zo is dat ook in Italië. Maar daar is nog een ander stuk volksgeloof van heel oude datum aanwezig die bij ons in Nederland onbekend is: op 6 januari is er het feest van de Befana – een soort goede fee die cadeautjes komt brengen. Zie daar een bijzondere invulling van “Driekoningen” !
De kerkbladen staan ook in Italië dus wel vol met bezinning op de werkelijke betekenis van de viering van het kerstfeest dat in protestantse kerken veelal met extra muziek en versiering in de vieringen en gebouwen wordt beleefd. En verder is de Kerst vooral een familieontmoetings-gelegenheid.
Terzijde: de jaarwisseling krijgt in Italië in het algemeen minder aandacht dan in Nederland.

Vluchtelingen uit Afrika
Vluchtelingen uit Afrika
2. Opkomen voor gelijke behandeling (geen discriminatie)
Als minderheid in Italië zijn de protestantse kerken bijzonder gespitst op het verdedigen van vrijheid en gelijkheid voor allen in staat en maatschappij. Daarbij komt men wel eens in verbaal verzet tegen de huidige regering van populistische signatuur. Dat is terug te vinden in de moeite die men zich getroost om te blijven opkomen voor boot- en andere vluchtelingen die aankomen in Italië (als dat lukt….), maar ook voor speciale groepen zoals moslims ten behoeve van een vrije uitoefening van hun godsdienst; zo kun je ook denken aan de aandacht voor vrouwen als slachtoffers van (huiselijk) geweld.
Vooral de verantwoordelijkheid voor en solidariteit met de opvang van (illegale) aankomende (aanspoelende) vluchtelingen/immigranten in Italië met zijn lange kuststreken blijft natuurlijk in het centrum van de aandacht. En dat niet alleen voor de eerste noodopvang maar ook voor het daaropvolgende traject van inburgering of integratie. Daarmee raakt men ook het probleem van de illegale arbeid die immigranten zonder rechten soms gedwongen worden om te doen.

Karl Barth
Karl Barth
3. Theologen die na hun dood nog spreken …
In Italië, met een sterk historisch besef, is de neiging tamelijk sterk aanwezig om “de (dode) voorgangers te gedenken”, d.w.z. hun betekenis nog eens of opnieuw voor het voetlicht te brengen. Waren dat in de voorgaande jaren bijvoorbeeld Maarten Luther en Martin Luther King – in 2019 zal de lichtbundel gericht worden op de Zwitserse protestantse theoloog Karl Barth die 50 jaar geleden is overleden. Tekort hier gezegd: Barth maakte diepe indruk op de theologie van de 20e eeuw vooral door zijn nadruk op de openbaring van God primair in zijn Woord dat “van boven” komt en dat gestalte krijgt in Jezus Christus. Dat vond (ook) in Italië in en na de 2e wereldoorlog een grote positieve weerklank bij protestantse theologen. Zij kwamen onder de indruk van Bath’s afwijzing van elke vorm van regime-verheerlijking of compromissen van kerk en wereldse overheid (nazisme, fascisme).

Bron: RIFORMA 26/48 en 49; 27/1 en 2
JK

Een belangrijke ontmoeting van Protestantse Christenen

Bezoek van de Paus aan de Waldenzenkerk in Turijn
Bezoek van de Paus aan de Waldenzenkerk in Turijn
In Italië leven de protestantse christenen bijna uitsluitend in kleine plaatselijke gemeenschappen, en dan nog verspreid over het hele land. Heel globaal gezegd leven zij voor het grote merendeel in de grotere en kleinere steden. Hun geschiedenis brengt met zich mee dat er sprake is van een sterk accent op de eigen identiteit, meer of minder in nauwe aansluiting aan internationale kerkorganisaties die als zendingsmensen aan de wieg hebben gestaan van de meeste groeperingen. De wel eens gebruikte term “historische Protestantse kerken” betreft dan die kerkgemeenschappen die in de jaren voorafgaand aan de 2e wereldoorlog in Italië aanwezig waren. In de loop van de tijd zijn er dan nog weer nieuwere gemeenschappen bij gekomen zoals de Pinkstergemeenten en andere evangelische groepen. De historische Protestanten zijn onder meer Waldenzen-Methodisten, Baptisten, Lutheranen, Adventisten en het Leger des Heils.

Nu hebben in november 2018 deze laatste kerkgemeenschappen die zich hebben verenigd in de Federatie van Evangelische kerken in Italië (maar zonder de Adventisten die zich niet hebben aangesloten), voor de eerste keer een soort kerkvergadering gehouden, waarin veel van het gemeenschappelijk aangepakte werk samen besproken werd; ongeveer 100 mensen waren daarvoor enkele dagen bij elkaar gekomen. Dit gemeenschappelijk werk betreft dan vooral allerlei diensten ten behoeve van de deelnemende kerken. Meer dan aanbevelingen doen en oproepen uitspreken is niet mogelijk. Maar het is in Italië een belangrijk “forum” van onderlinge dialoog en bemoediging. Het zij ook gezegd dat enkele hete hangijzers (bijv. homofilie, assistentie bij de zelfgekozen dood, de oecumene met de Rooms-katholieke kerk) niet aan de officiële orde zijn geweest, afgaande op de berichtgeving in de pers. Wat wezenlijk is: zoals gezegd, men heeft er grote behoefte aan om elkaar te ontmoeten en te bemoedigen. Groepen of commissies die verantwoordelijk zijn voor de aangeboden diensten, hebben zo de kans om in bredere kring hun werk te bespreken. En dat is zeker niet gering, gerelateerd aan het aantal Protestanten in Italië.

Het meest tot de verbeelding sprekend voor buitenstaanders is ongetwijfeld het project CORRIDOI UMANITARI / MEDITERRANEAN HOPE; daarover elders op onze website meer informatie. Daarin heeft men ook de samenwerking met een Rooms-katholieke stroming kunnen opbouwen, en een goede ingang gevonden om contacten te maken met de regering van Italië. Geconfronteerd met het probleem van de opvang van vluchtelingen uit het Midden-Oosten, een deel van het grote probleem van de opvang van boot- en andere vluchtelingen in het grensland Italië, pleiten protestanten in de regel voor een grotere solidariteit in de Europese Unie; en daarmee maakt men zich dan weer niet echt populair bij de op “het eigen Italië” gerichte politieke klimaat. En toch….

Over de dialoog met ANDERE GODSDIENSTEN (en in dat verband toch wel weer enigszins over de relatie tot de kerk van Rome) is men geneigd tot samenwerking waar dat mogelijk is. En daar op aansluitend : men blijft zich beijveren voor een “neutrale” overheid die alle geloofsgemeenschappen op gelijke wijze erkent en met hen omgaat. Dat blijft een gevoelig punt.

Meer naar binnen gerichte thema’s : de GELOOFSOPVOEDING vooral van de “eigen” jongeren moet steeds actueel blijven; men schenkt ook aandacht aan de vele CULTURELE VERSCHILLEN binnen de kerken die praktisch allemaal te maken hebben met de groei van christelijke gemigreerden-gemeenchappen in hun midden. Bij zoveel verschillende culturele invloeden zullen de bestaande historisch bepaalde Europese tradities zich rekenschap moeten geven van de behoefte aan vernieuwing (denk maar aan trommelmuziek en dansen in de kerkdienst/ontmoeting…..)

En dan is er ook aandacht voor het klimaat probleem, de bewustwording ervan en de mogelijke kleinschalige bijdragen die Protestantse christenen kunnen leveren.

Zo streeft men ernaar om steeds meer naar elkaar toe te groeien en tot vruchtbare samenwerking te komen. Daarvan toonde deze samenkomst dus een soort dwarsdoorsnede : “zo willen wij samen geloven en kerk-zijn”.

JK

Lezen in de Protestantse pers

Schrijver
Schrijver
Wat mij treft in een deel van de protestantse pers in Italië zijn thema’s die aangesneden worden en blijven; er hangt blijkbaar een zekere spanning in de lucht, bijvoorbeeld bij het thema GEWELD TEGEN VROUWEN (en andere kwetsbare groepen). Daarbij valt aan te tekenen dat men zich bezint niet alleen op dat geweld in het geheel van de maatschappij, maar dat men zich soms ook afvraagt of er binnen de christelijke kerken sprake is van discriminatie van vrouwen. Want maatschappij en cultuur en anderzijds de kerkelijke samenleving hebben wel met elkaar te maken.

Hetzelfde geldt voor de moeite die Protestanten, samen met anderen, hebben met het actuele POLITIEKE KLIMAAT in Italië, dat met name tot uitdrukking komt in de handelwijze bij de (il)legale vluchtelingen/immigranten. En (misschien in samenhang daarmee) zouden sommigen toch wel heel voorzichtig wat meer over “(partij)politiek in de kerk” willen schrijven

Bron: RIFORMA 26/45
JK